Ιερά Μονή Μεγίστη Βατοπαιδίου

Είναι η δεύτερη στην ιεραρχία μονή της Αθωνικής Πολιτείας. Η φήμη της ξεπερνά όχι μόνο τα όρια του Αγίου Όρους αλλά και της χώρας. Η ιστορία της φθάνει στα χρόνια του Μεγάλου Κωνσταντίνου. Τα κειμήλιά της μοναδικά και με ανεκτίμητη αξία. Η Ιερά Μεγίστη Μονή Βατοπαιδίου, με τη δραστήρια μοναστική αδελφότητα, προσφέρει πολυσχιδές και αξιοθαύμαστο έργο.Η Ιερά Μονή Βατοπαιδίου είναι αφιερωμένη στον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου. Κτίστηκε μεταξύ των ετών 972- 980 μ. Χ. Σύμφωνα με την παράδοση, κτίστηκε από τον Μέγα Κωνσταντίνο. Καταστράφηκε, όμως, και ξανακτίστηκε αργότερα από τον Μέγα Θεοδόσιο. Το όνομα της μονής περιλαμβάνεται στις πρώτες ιστορικές μαρτυρίες που αφορούν στο Άγιον Όρος. Έχει διπλή ετυμολογία και αντίστοιχα διπλή ορθογραφία.-Η ερμηνεία του Βατοπαιδίου ως παιδίου των βάτων στηρίζεται σε μια παράδοση. Σύμφωνα με αυτήν, η μονή ιδρύθηκε τον 4ο αιώνα από τον Μέγα Θεοδόσιο για να τιμήσει την Παναγία που έσωσε το παιδί του. Ο Αρκάδιος, γιος του Μ. Θεοδοσίου, σώθηκε με θαύμα από ένα ναυάγιο και βρέθηκε σε μια περιοχή γεμάτη βάτα, εκεί όπου χτίστηκε αργότερα η μονή. Ανασκαφές που έγιναν το 2000 γύρω από το σημερινό καθολικό της μονής έφεραν στο φως τον παλαιοχριστιανικό ναό, την μεγάλη βασιλική που είχε χτίσει ο Μέγας Θεοδόσιος. Στα ερείπια αυτού του αρχικού ναού χτίστηκε τον 10ο αιώνα το καθολικό που χρησιμοποιεί η μονή μέχρι και σήμερα.-Η ερμηνεία του Βατοπεδίου ως πεδίου βάτων υποδηλώνει απλά το γεγονός ότι στην περιοχή γύρω από την μονή υπάρχουν πολλά βάτα.

Ευεργέτες της μονής

Τα πρώτα κτίρια της μονής οικοδομήθηκαν με τη βοήθεια του αυτοκράτορα Μανουήλ Α΄ Κομνηνού (1143- 1180). Ευεργέτες της μονής υπήρξαν ο Σέρβος ηγεμόνας Λάζαρος Α΄, ο ηγεμόνας της Μολδαβίας Στέφανος ο Μεγάλος και δούκες των Παραδουνάβιων χωρών. Ο αυτοκράτορας Ιωάννης Καντακουζηνός μόνασε στο Βατοπαίδι, παίρνοντας το καλογερικό όνομα Ιωάσαφ. Από το Βατοπαίδι προέρχεται τόσο ο φωτιστής των Ρώσων άγιος Μάξιμος ο Γραικός όσο και ο ιερομόναχος Λαυρέντιος Τζαγκαρόλος ο οποίος ανασυγκρότησε τον μοναχισμό της δυτικής Κρήτης. Σημαντική ήταν η συμβολή της μονής στην μόρφωση του υπόδουλου γένους με την ίδρυση της Αθωνιάδας Εκκλησιαστικής Ακαδημίας.

Ιερά Κειμήλια

Στη βιβλιοθήκη της μονής υπάρχουν 1700 χειρόγραφα (600 κώδικες σε περγαμηνή, 25 περγαμηνά ειλητάρια και 10.000 έντυπα). Μεταξύ των χειρόγραφων αυτών είναι η Γεωγραφία του διάσημου Έλληνα αστρονόμου και γεωγράφου Κλαυδίου Πτολεμαίου (11ος αι). Στην μονή, επίσης, ανήκουν και μερικοί από τους παλαιότερους και πολυτιμότερους χάρτες που υπάρχουν.Ο σημαντικότερος, ωστόσο, θησαυρός της Μονής Βατοπαιδίου είναι η Ζώνη της Θεοτόκου. Αποτελείται από τρία τεμάχια τα οποία, για λόγους ασφαλείας, φυλάσσονται σε τρία αργυρόχρυσα κουτιά. Η Ζώνη της Παναγίας δωρίθηκε στο μοναστήρι από τον Σέρβο ηγεμόνα Λάζαρο Α΄ (1372- 1389).Άλλα εξίσου πολύτιμα κειμήλια της μονής είναι τεμάχια του Τιμίου Σταυρού, μέρος από το καλάμι στο οποίο τοποθετήθηκε το σφουγγάρι, βουτηγμένο σε ξύδι, που προσφέρθηκε στον Ιησού στον Σταυρό, ο ίασπις, ένα εξαίρετο κύπελλο το οποίο, σύμφωνα με την περιγραφή που φέρει, είναι δώρο του Μανουήλ Κατακουζηνού του Μυστρά (1349- 1380) και θεωρείται θαυματουργό, καθώς και το λείψανο του αγίου Ευδοκίμου του Βατοπαιδινού.

Θαυματουργές εικόνες

Στις θαυματουργές εικόνες της μονής συγκαταλέγονται η εικόνα της Παναγίας της Πυροβοληθείσας, της Παναγίας Παραμυθίας, της Παναγίας Αντιφωνήτριας, της Παναγίας Εσφαγμένης και της Παναγίας Βηματάρισσας.
Η Παναγία Παραμυθία είναι τοιχογραφία του 14ου αιώνα η οποία στη συνέχεια μεταφέρθηκε σε παρεκκλήσι. Η Παναγία Αντιφωνήτρια είναι τοιχογραφία που βρίσκεται στο μεσονυκτικό. Η Παναγία Βηματάρισσα ή Κτητόρισσα είναι η εφέστιος εικόνα της μονής Βατοπαιδίου. Είναι τοποθετημένη στο σύθρονο του Ιερού Βήματος του Καθολικού της μονής. Πρωτοστατεί σε όλες τις λιτανείες. Εορτάζεται ιδιαίτερα την Τρίτη της Διακαινησίμου εβδομάδας κατά την οποία γίνεται μεγάλη λιτανεία γύρω από την μονή προς τιμήν της εικόνας.Η θαυματουργή εικόνα της Παναγίας Εσφαγμένης είναι τοιχογραφία του 14ου αιώνα. Βρίσκεται στον νάρθηκα του παρεκκλησίου του αγίου Δημητρίου. Η εικόνα πήρε το όνομά της όταν κάποιος οξύθυμος μοναχός και εκκλησιάρχης έφθανε κάθε μέρα στην τράπεζα με καθυστέρηση, με αποτέλεσμα κάποια στιγμή ο τραπεζάρης να μην του δώσει φαγητό. Τότε ο μοναχός οργίστηκε και με ένα μαχαίρι κάρφωσε στο πρόσωπο την εικόνα της Παναγίας.